Yoder, Nanos, Neusner: het vermijdbare schisma

Geplaatst op 16 mei 2026 door Robbert Veen

John Howard Yoder’s stelling dat de scheuring tussen jodendom en christendom “niet had hoeven plaatsvinden” behoort tot de meest gedurfde herlezingen van de vroegchristelijke geschiedenis. In The Jewish‑Christian Schism Revisited betoogt Yoder dat de scheiding geen noodzakelijke ontwikkeling was, geen goddelijke voorzienigheid, en zelfs geen logisch gevolg van de prediking van Jezus of Paulus. Het was een tragische breuk die beide gemeenschappen verarmde. Lees verder →

Geplaatst in Jodendom | 1 reactie

Hemel, aarde en het opheffen van grenzen: een midrasjische theologie in gesprek met Hegel en het christendom

Geplaatst op 15 mei 2026 door Robbert Veen

De midrasj op Exodus 9:22 en 19:20 bevat een van de diepste theologische uitspraken uit de rabbijnse literatuur: dat God bij de Sinaï‑openbaring tijdelijk de kosmische grens ophief die Hij bij de schepping had ingesteld. Psalm 115:16 had een strikte scheiding vastgesteld: “De hemel is de hemel van de HEER, maar de aarde heeft Hij aan de mensen gegeven.” Toch wordt deze scheiding bij de openbaring opgeheven. De midrasj verbeeldt dit door middel van een koningsgelijkenis: zoals een koning eerst reizen tussen twee rijken verbiedt en later dat verbod intrekt, zo scheidt God eerst hemel en aarde, en brengt Hij ze later weer samen. Bij de Sinaï “stijgt het lagere op naar het hogere, en daalt het hogere neer naar het lagere,” en God Zelf neemt het initiatief. Lees verder →

Geplaatst in Bijbelstudie, Jodendom, Meditaties (2), Theologie | Een reactie plaatsen

Hegels filosofie vanuit een Joods perspectief

Geplaatst op 15 mei 2026 door Robbert Veen

Emil Fackenheim, To Mend the World, 1982, pp. 137-138.

1.

Elke ware religie is een werkelijke relatie tussen het menselijke en het goddelijke. Zij is geenszins een louter subjectief menselijke ervaring, noch een objectief illusoir verschijnsel. Evenzo bezit elke ware filosofie een authentieke dimensie van oneindigheid. Wanneer de filosofie aanspraak maakt op het oneindige, is die aanspraak noch subjectief willekeurig, noch objectief onwaar. Daarom zijn zowel religie als filosofie vormen van aanbidding. Lees verder →

Geplaatst in Jodendom, Theologische kritiek | Een reactie plaatsen

Een joodse niet‑Jood: over identiteit, paradox en solidariteit

Geplaatst op 15 mei 2026 door Robbert Veen

De uitdrukking “een joodse niet‑Jood” lijkt op het eerste gezicht een tegenspraak. Hoe kan iemand tegelijk “joods” en “niet‑Joods” zijn? Toch raakt deze paradox aan een diepere waarheid over moderne identiteiten: dat ze niet uitsluitend bepaald worden door geboorte, religie of etniciteit, maar ook door houding, ethiek en de manier waarop iemand zich verhoudt tot een traditie. Lees verder →

Geplaatst in Jodendom | Een reactie plaatsen

Constantinianisme door de lens van Yoder en Fackenheim

Geplaatst op 15 mei 2026 door Robbert Veen

Constantinianisme is niet eenvoudigweg een politiek verschijnsel uit de vierde eeuw, maar een transformatie in het christelijke zelfbegrip die de relatie van de kerk tot macht, geschiedenis en het Joodse volk ingrijpend heeft veranderd. John Howard Yoders kritiek op deze transformatie, verwoord in The Politics of Jesus (1972) en verder uitgewerkt in The Priestly Kingdom (1984), stelt dat de Constantijnse wending een theologische breuk vormt. Voor Yoder belichaamde de vroege christelijke gemeenschap de geweldloze ethiek van Jezus, een ethiek geworteld in de Bergrede en in het patroon van Christus’ zelfontlediging. De kerk vóór Constantijn leefde als een minderheidsgemeenschap, die het zwaard afwees en weigerde de geschiedenis te zien als een verhaal van christelijke triomf. De verheffing van het christendom tot staatsgodsdienst verving deze ethiek door dwingende macht en culturele hegemonie. Lees verder →

Geplaatst in Jodendom, polemiek, Theologische kritiek | Getagged , , , , | 1 reactie