Va’etchanan – terugdenken aan de Sinaï

Deuteronomium 5 is een tekst waarin Mozes niet slechts terugblikt op het verleden, maar het verleden opnieuw actueel maakt. Hij staat aan de grens van het land en aan de grens van zijn leven, en doet wat elke grote leraar doet: hij vertelt het verhaal opnieuw, zodat het volk het opnieuw kan horen. Niet als echo uit een ver verleden, maar als een huidige gebeurtenis. Wanneer Mozes zegt dat het verbond niet met de voorouders maar met “ons, wij die hier vandaag leven” is gesloten, wordt duidelijk dat openbaring geen afgesloten moment is maar een voortdurende, zich vernieuwende relatie. (Een samenvatting geef ik aan het eind van deze blog.) Lees verder

Geplaatst in Israël, Jodendom | Een reactie plaatsen

Milḥemet Mitzvah: Het joodse concept van de verplichte oorlog en de ethiek van zelfverdediging

Een van de belangrijkste, maar vaak verwaarloosde aspecten van de joodse ethische reflectie op oorlogsvoering is de klassieke halachische categorie van milḥemet mitzvah (מִלְחֶמֶת מִצְוָה), die doorgaans wordt vertaald als „een verplichte oorlog” of „een geboden oorlog”. Dit concept is essentieel om te begrijpen hoe de joodse traditie omgaat met situaties waarin een gemeenschap met een existentieel gevaar wordt geconfronteerd. Hoewel de joodse ethiek buitengewoon veel waarde hecht aan het menselijk leven en herhaaldelijk waarschuwt tegen onnodige vernietiging, gaat zij niet uit van absoluut pacifisme. Integendeel, zij erkent dat het behoud van het leven op zichzelf het gebruik van geweld kan vereisen. Lees verder

Geplaatst in Israël | 2 reacties

Hedendaagse joodse reacties: tussen morele kritiek en morele verdediging

De verscheidenheid aan joodse reacties op de oorlog in Gaza weerspiegelt een dieper liggend kenmerk van de joodse ethische traditie zelf: de weigering om morele verantwoordelijkheid los te koppelen van de historische realiteit. De joodse ethiek heeft zelden gefunctioneerd op basis van abstracte principes die losstaan van het gemeenschapsleven. Dezelfde traditie die mededogen voor de vreemdeling, terughoudendheid in oorlogsvoering en zorg voor de menselijke waardigheid voorschrijft, bevat ook een diepgaand besef van collectieve kwetsbaarheid, vervolging en de noodzaak van gemeenschappelijke zelfverdediging. De moeilijkheid waarmee hedendaagse joodse denkers worden geconfronteerd, is daarom niet of de joodse ethiek het menselijk leven waardeert, maar hoe die waarden moeten worden toegepast wanneer de veiligheid van de ene gemeenschap lijkt af te hangen van militaire acties die ernstig leed veroorzaken onder een andere bevolkingsgroep. Lees verder

Geplaatst in Israël | Een reactie plaatsen

Slachtofferstatistieken, epistemologie en halachisch oordeel

Een van de moeilijkste vragen bij het beoordelen van de moraliteit van de Israëlische militaire campagne betreft noch de militaire doctrine, noch de bijbelse interpretatie, maar de epistemologie: hoe kan men een betrouwbaar moreel oordeel vellen wanneer de onderliggende empirische feiten omstreden blijven? Klassieke halachische beginselen zoals evenredigheid, het onderscheid tussen strijders en niet-strijders, en het verbod op onnodige vernietiging veronderstellen een redelijk nauwkeurige kennis van de gevolgen van militaire acties. De oorlog in Gaza heeft zich echter afgespeeld onder omstandigheden die onafhankelijke verificatie buitengewoon moeilijk maken. Lees verder

Geplaatst in Israël | Een reactie plaatsen

Halacha en Kavanah: over de intentie achter de gehoorzaamheid aan de geboden

In de halacha vormt kavanah een spanningsveld tussen innerlijke gerichtheid en uiterlijke vorm. De vraag of een mitswa zonder kavanah geldig is, loopt als een rode draad door de Talmoed en de middeleeuwse codificaties. De rabbijnen onderscheiden twee niveaus: de kavanah la’mitzvah, de intentie om een gebod te vervullen, en de kavanah la’tefillah, de innerlijke concentratie en gerichtheid tijdens het gebed. Deze twee zijn verwant, maar niet identiek. De eerste betreft de juridische geldigheid van de handeling, de tweede haar spirituele kwaliteit. Lees verder

Geplaatst in Heiliging, Israël, Jodendom, praktijk | Een reactie plaatsen