Radicale islamistische bewegingen hebben het conflict tussen Israël en de Palestijnen niet slechts tot een strijd om land en nationale identiteit gemaakt, maar tot een kosmische oorlog waarin religie, apocalyptiek en ideologie samenvloeien tot een rechtvaardiging van geweld en vernietiging. Wat begon als een territoriaal geschil, wordt door deze stromingen verheven tot een heilige plicht, een strijd die niet meer over grenzen gaat, maar over het lot van de wereld en de zuiverheid van het geloof. In die transformatie ligt de kern van hun radicale kracht — en hun destructieve logica.
De eerste pijler van deze ideologische constructie is het idee van de jihad als persoonlijke verplichting, de fard al-’ayn. Waar klassieke islamitische rechtstradities jihad zagen als een collectieve plicht die slechts onder bepaalde omstandigheden gold, verklaren radicale bewegingen dat elke moslim individueel verantwoordelijk is om te vechten zodra islamitisch grondgebied door niet‑moslims wordt bezet. Palestina wordt in deze retoriek voorgesteld als een waqf, een eeuwige religieuze erfenis die nooit mag worden afgestaan of onderhandeld. Hamas en Islamitische Jihad gebruiken dit concept om elke politieke oplossing bij voorbaat te verwerpen: vrede zou verraad zijn aan God zelf. De leer van Abdullah Yusuf Azzam, geestelijk vader van zowel Hamas als al‑Qaeda, radicaliseert dit verder. Hij stelde dat wie de wapens neerlegt, zondigt alsof hij het gebed of de vasten verzaakt. Zo wordt de strijd niet langer een politieke keuze, maar een religieuze plicht — een daad van aanbidding.
De tweede pijler is apocalyptisch. In deze visie is de vernietiging van de Joden niet slechts een middel, maar een voorwaarde voor het einde der tijden. De beruchte hadith van de stenen en bomen, waarin de natuur zelf de Joden zou verraden aan hun moordenaars, wordt in preken en charters geciteerd als bewijs dat de geschiedenis pas voltooid is wanneer de wereld van Joden is “gezuiverd”. Deze tekst, opgenomen in het Handvest van Hamas, fungeert als een religieuze blauwdruk voor genocide. De strijd tegen Israël wordt zo niet alleen gerechtvaardigd, maar verheven tot een eschatologisch gebod: wie vecht, vervult Gods plan; wie vrede zoekt, verstoort het goddelijke scenario.
Daarop volgt de systematische ontmenselijking. In propaganda en religieuze retoriek worden Joden niet langer gezien als mensen, maar als demonische wezens, “nakomelingen van apen en varkens”, “het zaad van Satan”, “een virus dat de mensheid bedreigt”. Deze beelden, ontleend aan selectieve interpretaties van koranverzen en vermengd met Europese antisemitische mythes zoals de Protocollen van de Wijzen van Zion, creëren een vijand die niet kan worden hervormd, slechts uitgeroeid. De taal van biologie en besmetting maakt van de Jood een ziekte, en van zijn vernietiging een genezing. Zo wordt moord omgevormd tot morele reiniging.
Een vierde fundament is de herinterpretatie van de Schrift. Radicale denkers zoals Azzam stellen dat de zogenaamde “Vers van het Zwaard” alle eerdere verzen over tolerantie en vrede heeft geannuleerd. De koranische oproep om “de polytheïsten te doden waar men hen aantreft” wordt gelezen als het laatste, beslissende woord van God — een tekst die alle andere contexten overschrijft. Daarmee wordt de religieuze traditie zelf tot wapen gemaakt: de Schrift wordt niet meer gelezen als openbaring, maar als bevel. In deze hermeneutiek is geen ruimte voor dialoog, slechts voor vernietiging. De jihad wordt niet langer een middel tot verdediging, maar een doel op zich, een heilige oorlog die nooit mag eindigen.
De laatste pijler is de heiliging van de dood. In deze ideologie is sterven niet het einde, maar de hoogste vorm van aanbidding. Martelaarschap wordt voorgesteld als de directe weg naar het paradijs, een poort tot eeuwige glorie. Kinderen leren dat “doden aanbidding is” en dat wie de dood verlangt, het ware leven ontvangt. Hamas‑leiders hebben dit credo samengevat in een zin die hun wereldbeeld perfect weergeeft: “Joden houden van het leven, maar wij houden van de dood.” In die omkering van waarden ligt de kern van hun kracht — en hun tragedie. De liefde voor de dood maakt elke vorm van compromis onmogelijk, want vrede veronderstelt het verlangen om te leven.
Wat deze ideologische structuur zo gevaarlijk maakt, is dat ze religie gebruikt om menselijkheid uit te schakelen. De jihad wordt niet meer gezien als een strijd voor rechtvaardigheid, maar als een ritueel van vernietiging. De apocalyptische verwachting vervangt politieke realiteit door mythische noodzaak. De ontmenselijking van de vijand maakt empathie onmogelijk. En de verheerlijking van de dood vernietigt de toekomst zelf. Zo verandert een territoriaal conflict in een metafysische oorlog waarin geen vrede denkbaar is, omdat de vijand niet slechts een mens is, maar een kosmische tegenstander.
De radicale bewegingen die deze leer verkondigen — waaronder Hamas, Islamitische Jihad en al‑Qaeda — zijn verantwoordelijk voor grootschalig geweld, terreur en schendingen van mensenrechten. Hun ideologie is niet slechts een politieke strategie, maar een religieuze vervorming die het geloof zelf corrumpeert. Door de strijd te heiligen, maken zij van religie een instrument van vernietiging. En juist daarom moet hun leer niet alleen politiek, maar ook theologisch worden weerlegd: niet door wapens, maar door waarheid. Want waar de dood wordt verheerlijkt, is het verdedigen van het leven de hoogste vorm van verzet.
Misschien is het een idee je zeer verhelderende en nuancerende artikelen over dit onderwerp in een krant te laten verschijnen? Dat lijkt me broodnodig! Groeten, Jan