Wanneer men het christendom opnieuw doordenkt vanuit de overtuiging dat de openbaring aan Israël werkelijk heeft plaatsgevonden, dat de Torah werkelijk Gods woord is, en dat dit verbond eeuwig en onvervangbaar is, dan verschuift het hele landschap van christelijke theologie. De vraag is dan niet langer hoe het christendom de Hebreeuwse Bijbel kan claimen te vervullen, maar hoe het christendom überhaupt kan bestaan zonder zich te baseren op een mislezing van de Tenach. Het antwoord ligt niet in het ontkennen van het christendom, maar in het herpositioneren ervan. Niet als vervanging van Israël, maar als een religieuze beweging van de volkeren die zich richt tot de God van Israël. In die herpositionering wordt het christendom geen concurrent van het Jodendom, maar een Noachidische religie: een universele weg voor de volkeren om de Ene te dienen zonder het verbond van Israël te annexeren.
Een Noachidisch christendom begint met de erkenning dat de Torah niet is afgeschaft, niet is vervuld, niet is vervangen, maar eenvoudigweg niet voor de volkeren bedoeld was. De Torah is het verbond tussen God en Israël, een unieke relatie die niet kan worden overgenomen door een andere religie. De volkeren hebben hun eigen roeping, die in de Tenach wordt aangeduid als de Noachidische weg: een universele ethiek, een erkenning van de Ene, een leven van rechtvaardigheid. Het christendom kan in deze visie worden gezien als een historische en spirituele beweging waarin de volkeren de God van Israël leerden kennen, niet door de Torah te ontvangen, maar door een eigen religieuze taal te ontwikkelen die hen verbindt met dezelfde God.
In zo’n theologie wordt Jezus niet langer voorgesteld als de vervulling van Jesaja of Zacharia, maar als een Joodse leraar die de volkeren een weg wees naar de God van Israël. Zijn betekenis ligt niet in het vervangen van de Davidische Messias, maar in het openen van een spirituele toegangspoort voor hen die niet onder het Sinaïtische verbond vallen. Jezus wordt dan niet de Messias van Israël, maar de Messias van de volkeren: een spirituele gids, een morele leraar, een symbool van Gods nabijheid voor hen die geen deel hebben aan de Torah maar wel verlangen naar de Ene. Zijn woorden worden geen nieuwe Torah, maar een interpretatie van de profetische ethiek voor een publiek dat nooit bedoeld was om de geboden van Sinaï te dragen.
Het Nieuwe Testament krijgt in deze visie een andere status. Het is geen nieuwe openbaring die de Torah vervangt, maar een verzameling teksten waarin niet‑Joden hun ontmoeting met de God van Israël verwerken. Het is midrasj van de volkeren, geen canon boven de canon. De christelijke lezing van de Tenach wordt dan niet langer gepresenteerd als de “ware uitleg”, maar als een spirituele herlezing die voortkomt uit een nieuwe ervaring. De profetische teksten blijven staan in hun eigen context; de christelijke toepassing wordt een vorm van heilige verbeelding, niet van filologische waarheid. De kerk hoeft niet langer te beweren dat Jesaja 7:14, Psalm 22 of Zacharia 12:10 letterlijk over Jezus spreken. Zij kan erkennen dat deze teksten in hun Hebreeuwse context iets anders betekenen, en dat de christelijke toepassing een interpretatieve keuze is, geen exegetische noodzaak.
In deze Noachidische theologie wordt de kerk een gemeenschap van volkeren die de God van Israël erkennen zonder Israël te vervangen. De kerk hoeft niet langer te claimen dat zij het “nieuwe Israël” is, of dat de besnijdenis is vervangen door de doop, of dat het Pascha is vervangen door het avondmaal. De doop wordt een ritueel van toewijding aan de Ene, niet een vervanging van het verbond van Abraham. Het avondmaal wordt een liturgische herinnering aan Gods nabijheid, niet een nieuw Pascha. De kerk wordt een religieuze gemeenschap die haar eigen symboliek ontwikkelt zonder de symboliek van Israël te annexeren.
De christologie verandert mee. Christus wordt niet langer gezien als de vervulling van de profetieën, maar als een spirituele manifestatie van Gods nabijheid voor de volkeren. Zijn opstanding wordt geen historisch bewijsstuk, maar een ervaring van zijn volgelingen dat zijn leven niet eindigde in mislukking. Zijn kruisiging wordt geen vervulling van Psalm 22, maar een symbool van Gods aanwezigheid in menselijke kwetsbaarheid. Zijn goddelijkheid wordt niet opgevat als een metafysische status die de Torah vervangt, maar als een religieuze taal waarmee de volkeren hun ervaring van de Ene verwoorden.
De eschatologie krijgt een nieuwe vorm. Israël blijft het centrum van Gods geschiedenis. De volkeren verzamelen zich niet om Israël te vervangen, maar om de Ene te erkennen. De toekomst wordt niet christocentrisch, maar theocentrisch. De Messias van Israël blijft een toekomstige koning van vlees en bloed; de Christus van de volkeren blijft een spirituele gids. De volkeren wandelen in het licht van de Ene, en Israël blijft het hart van Gods verhaal.
In deze theologie blijft het christendom volledig bestaan, maar het staat anders in de wereld. Het is niet langer een religie die claimt de Tenach te vervullen, maar een religie die de Tenach eert. Niet langer een religie die Israël vervangt, maar een religie die Israël erkent. Niet langer een religie die de Torah afschaft, maar een religie die de Torah respecteert. Het christendom wordt dan niet minder waar, maar eerlijker waar. Het hoeft niet langer te bewijzen dat het de Hebreeuwse Bijbel beter begrijpt dan de rabbijnen — een claim die nooit houdbaar was. Het kan zichzelf opnieuw uitvinden als een religie die haar kracht vindt in nederigheid, universaliteit en spirituele diepte.
De vraag die dan overblijft is niet of het christendom kan blijven bestaan, maar welke vorm van christendom het meest trouw is aan de God van Israël. In een Noachidische theologie is dat een christendom dat zichzelf niet langer definieert door Israël te vervangen, maar door de volkeren te heiligen in de naam van de Ene.
Dit lijkt mij grotendeels een juiste opvatting.