We lezen in het boek Spreuken 21, eerst vers 9, in de Nieuwe Bijbelvertaling:
Je kunt beter op een hoek van een dak wonen dan in één huis met een vrouw die ruzie zoekt.
En dan lezen we daarbij ook nog vers 19:
Je kunt beter in de woestijn wonen dan leven met een humeurige vrouw die ruzie zoekt.
Het is een opvallend eerlijke en bijna humoristische waarneming. Beter op een hoek van een dak, beter nog in de woestijn, dan samenleven met een ruziezoekende partner. We zullen maar heel moderne partners nemen en aannemen dat het hier ook om een man kan gaan en niet alleen maar om een vrouw.
Het beeld is natuurlijk bedoeld om deze diepe waarheid uit te drukken: dat innerlijke rust heel erg kostbaar is. En als je een partner hebt die deze innerlijke rust steeds bedreigt, dan maakt het niet uit hoe luxueus je leven is, hoe vaak je op vakantie gaat, wat voor mooie dingen je in huis kunt halen. Maar als die innerlijke rust ontbreekt, dan is het net alsof je woont op een hoek van een dak. Nou ja, dat is een plek waar de storm en de wind je kan raken en waar je nat wordt van de regen. Een hoek van een dak. En de woestijn is niet veel beter, want daar kun je dan weer vergaan van de dorst.
En het is ook een beeld, denk ik, van een soort van eenzaamheid die kan ontstaan, omdat vrienden en familie je dan gaan mijden. Een ruziezoekende partner. Dat de sfeer in huis gevuld is met spanningen. Verwijten vooral. Als je partner steeds tegen je zegt dat je iets fout doet, iets hebt nagelaten, het beter moet doen. Als je partner tegen je zegt dat je zelf maar moet ontdekken wat er dan verkeerd gaat. Als je partner geen open communicatie wil aangaan over die verwijten, dan wordt zelfs het mooiste huis een soort van gevangenis.
De schrijver van Spreuken zegt: ik heb liever een plek van eenzaamheid en ellende dan een plek vol met strijd. En wie ooit heeft geleefd met een partner die voortdurend op ruzie uit was, of met wie voortdurend ruzie ontstond, ook al deed je nog zo je best om dit te vermijden, dan weet je hoe waar dat is. Leven met een persoon die ruzie zoekt, of die ruzie uitlokt, is een uitputtend leven. Iedereen weet dat; het vreet aan je energie, het vreet aan je levensvreugde, je gevoel van veiligheid kan helemaal weg zijn. Je loopt voortdurend op eieren, voorzichtig, probeert elk conflict te vermijden, maar zelfs de stilte, zelfs het afwezig zijn, kan een aanleiding zijn voor een nieuwe confrontatie.
De spanning hangt dan als mist in het huis, weliswaar onzichtbaar en aan de buitenkant niet goed te zien, maar het dringt eigenlijk door alles heen. Je verliest het vermogen om echt te ontspannen en om jezelf te zijn. Zelfs gebed en rust kunnen heel moeilijk worden als je voortdurend alert moet zijn op de volgende confrontatie. De twee teksten die we hebben gelezen zijn geen goedkope aanval op vrouwen, of in het algemeen op mannen of vrouwen, die zo vaak ruzie laten ontstaan. Dit is een erkenning van het feit dat relationele onrust heel zwaar kan wegen in je leven. Ze zijn ook, denk ik, niet bedoeld als een aanval op één bepaald type persoon. Het gaat eigenlijk vooral om een oproep tot zelfreflectie. Hoe is dan de sfeer die ik meebreng in mijn relaties? Ben ik een bron van vrede of ben ik een oorzaak van wrijving? Maak ik zelf verwijdering? Val ik heel gauw in een sfeer van ruzie? Want het zou best eens kunnen dat je je daarvan niet bewust bent. En dat jij die ruzie uitlokt met alleen woorden, met bij voorbeeld extreme uitingen van ongeduld.
Het zou kunnen dat jij het bent die de ruzie uitlokt zonder dat misschien zelf te weten. En voor het geval dat je jezelf terugvindt in een omgeving vol conflicten, wordt de vraag: hoe kan ik daarbij toch mijn rust vinden? Rust die nodig is om de conflicten op te lossen. Hoe kan ik mijn grenzen duidelijk stellen zonder agressief te zijn? En misschien het allerbelangrijkste, hoe zou ik een verandering kunnen brengen in de atmosfeer?
Eén ding is zeker. Toegeven aan de ruziezoekende partner. Toegeven aan emotionele chantage. Toegeven aan de eisen die een ander stelt. En toegeven vooral door het je neerleggen bij de verwijten die een ander zo makkelijk kan vinden. Dat toegeven is absoluut geen oplossing.
Russische versie:
В книге Притчей 21, стихе 9, в Новом международном переводе мы читаем:
Лучше жить на крыше, чем делить дом со сварливой женой.
А затем мы читаем стих 19:
Лучше жить в пустыне, чем жить с капризной, сварливой женой.
Это удивительно честное и почти юмористическое наблюдение. Лучше жить на крыше, ещё лучше в пустыне, чем жить со сварливым партнёром. Давайте просто возьмём очень современных партнёров и предположим, что это может быть мужчина, а не только женщина.
Этот образ, конечно же, призван выразить эту глубокую истину: внутренний мир очень ценен. И если ваш партнёр постоянно угрожает этому внутреннему миру, неважно, насколько роскошна ваша жизнь, как часто вы ездите в отпуск или сколько хороших вещей вы можете приобрести. Но если этого внутреннего мира нет, это всё равно что жить на крыше. Ну, это место, где вас могут обрушить шторм и ветер, и где вы промокнете под дождём. Угол крыши. И пустыня не намного лучше, потому что там можно умереть от жажды.
И это также, я думаю, образ своего рода одиночества, которое может возникнуть, когда друзья и семья начинают вас избегать. Партнёр, ищущий ссор. Атмосфера дома наполнена напряжением. Особенно обвинениями. Когда ваш партнёр постоянно говорит вам, что вы делаете что-то не так, что вы чем-то пренебрегли, что вам нужно стать лучше. Когда ваш партнёр говорит вам, чтобы вы сами разобрались, что идёт не так. Если ваш партнёр отказывается открыто говорить об этих обвинениях, то даже самый красивый дом становится своего рода тюрьмой.
Автор Притчей говорит: Я предпочту место одиночества и страданий, чем место, полное раздоров. И любой, кто когда-либо жил с партнёром, который постоянно ищет ссоры или с которым постоянно возникают споры, как бы вы ни старались их избежать, знает, насколько это верно. Жизнь с тем, кто ищет конфликта или провоцирует его, — изматывающая жизнь. Все это знают; это высасывает энергию, лишает интереса к жизни, и чувство безопасности может полностью исчезнуть. Вы постоянно ходите по лезвию ножа, осторожно, пытаясь избежать любого конфликта, но даже тишина, даже отсутствие присутствия могут стать спусковым крючком для новой конфронтации.
Напряжение тогда повисает в доме, как туман, невидимое и нелегко различимое снаружи, но оно пронизывает всё. Вы теряете способность по-настоящему расслабиться и быть собой. Даже молитва и отдых могут стать очень трудными, когда вам приходится постоянно быть начеку в ожидании следующего конфликта. Два прочитанных нами текста — это не пустые нападки на женщин, или на мужчин или женщин в целом, которые так часто ссорятся. Это признание того факта, что неурядицы в отношениях могут серьёзно отразиться на вашей жизни. И, думаю, они не предназначены для атаки на какой-либо конкретный тип людей. Они, прежде всего, призывают к самоанализу. Какую атмосферу я привношу в свои отношения? Являюсь ли я источником мира или причиной трений? Создаю ли я отчуждение? Быстро ли я попадаю в атмосферу спора? Ведь вполне возможно, что вы этого не осознаёте. И что вы провоцируете этот спор одними лишь словами, например, крайним проявлением нетерпения.
Возможно, вы сами провоцируете спор, даже не осознавая этого. И если вы оказываетесь в конфликтной обстановке, возникает вопрос: как мне всё же обрести спокойствие, необходимое для разрешения конфликтов? Как установить чёткие границы, не проявляя агрессии? И, возможно, самое главное, как изменить атмосферу?
Одно несомненно: уступаю спорящему партнёру. Уступаю эмоциональному шантажу. Уступаю требованиям другого. И уступаю, особенно принимая обвинения, которые так легко выдвигает другой. Сдаться — это вообще не выход.