Het boek Prediker in KLIVE! vanaf 3 augustus

Vanaf woensdag 3 augustus, aanvang 12.30,  bespreken we in Koinonia Bijbelstudie Live! het boek Prediker.

Hieronder vind je een korte inleiding op dat bijbelboek, overgenomen uit de NIV vertaling en vertaald in het Nederlands door DeepL Pro.

Doel en onderricht
De schrijver van Prediker zet zijn wijsheidsvermogens in om de menselijke ervaring te onderzoeken en de menselijke situatie te beoordelen. Zijn perspectief beperkt zich tot wat “onder de zon” gebeurt (zoals dat van alle wijsheidsleraars het geval is). Hij beschouwt het leven zoals hij het ervaren en waargenomen heeft tussen de horizonten van geboorte en dood — het leven binnen de grenzen van deze zichtbare wereld. Zijn wijsheid kan niet verder doordringen dan die laatste horizon; hij kan alleen het verschijnsel van de dood waarnemen en de grenzen daarvan voor de mens waarnemen. Binnen de grenzen van de menselijke ervaring en waarneming, houdt hij zich bezig met het uitspellen van wat voor de mensen “goed” is om te doen. En hij vertegenwoordigt een vrome wijsheid. Het leven in de wereld staat onder God — voor al zijn raadsels. Vandaar dat wat begint met “Zinloos! Zinloos!” (1:2) eindigt met “Gedenkt uw Schepper” (12:1) en “Vreest God en houdt Zijn geboden” (12:13).

Met een wijsheid die door vele jaren gerijpt is, neemt hij de mensen de maat, onderzoekt hun grenzen en hun lot. Hij heeft getracht te zien wat de menselijke wijsheid vermag (1:13,16-18; 7:24; 8:16), en hij heeft ontdekt dat de menselijke wijsheid, zelfs wanneer zij haar begin heeft in “de vreze des HEREN” (Pr 1:7), grenzen heeft aan haar krachten wanneer zij alleen probeert te gaan — grenzen die haar perspectieven omcirkelen en haar raadgevingen relativeren. Het belangrijkste is, dat het de grotere doeleinden van God of de uiteindelijke zin van het menselijk bestaan niet kan achterhalen. Ten aanzien daarvan kan het alleen maar vragen stellen.

Niettemin werpt hij een harde blik op de menselijke onderneming — een onderneming waaraan hij zelf ten volle heeft deelgenomen. Hij ziet een drukke, drukke menselijke mierenhoop in dolle achtervolging van vele dingen, nu eens dit, dan weer dat, zwoegend alsof de mens door inspanning de wereld zou kunnen beheersen, haar diepste geheimen zou kunnen blootleggen, haar fundamentele structuren zou kunnen veranderen, op de een of andere manier de grenzen van de menselijke beperkingen zou kunnen doorbreken, voor zichzelf blijvende monumenten zou kunnen bouwen, hun lot zou kunnen beheersen, een toestand van veilig en blijvend geluk zou kunnen bereiken — mensen die aan het leven werken met een overdreven opvatting van de menselijke krachten en bijgevolg onrealistische hoop en aspiraties najagen.
Hij kijkt eens goed en komt tot de conclusie dat het menselijk leven op deze wijze “zinloos” is, en dat alle pogingen vruchteloos zijn.

Wat leert de wijsheid hem dan?

De mens kan met al zijn streven niets bereiken van uiteindelijke of blijvende betekenis. Niets lijkt ergens heen te gaan (1:5-11), en de mensen kunnen niet door al hun inspanningen uit deze gekooide tredmolen breken (1:2-4;2:1-11); zij kunnen niets fundamenteel veranderen (1:12-15;6:10;7:13). Vandaar dat zij vaak dwaas zwoegen (4:4,7-8;5:10-17;6:7-9). Al hun streven “onder de zon” (1:3) naar onwerkelijke doelen leidt alleen maar tot ontgoocheling.
Wijsheid is beter dan dwaasheid (2:13-14; 7:1-6,11-12,19; 8:1,5; 9:17-18; 10:1-3,12-15; 12:11) — het is Gods gave aan hen die Hem behagen (2:26). Maar het is ongegrond om zelfs van zo’n wijsheid te veel te verwachten — te verwachten dat de menselijke wijsheid in staat is alle problemen op te lossen (1:16-18) of voor zichzelf blijvende beloningen of voordelen veilig te stellen (2:12-17;4:13-16;9:13-16).
De ervaring confronteert de mens met vele schijnbare disharmonieën en anomalieën, die de wijsheid niet kan ontwarren. Daarvan is de grootste deze: Het menselijk leven komt aan hetzelfde einde als dat van de dieren — de dood (2:15; 3:16-17; 7:15; 8:14; 9:1-3; 10:5-7).
Hoewel God de mensheid rechtschapen gemaakt heeft, zijn de mensen op zoek gegaan naar vele “listen” (om vooruit te komen door van anderen te profiteren; zie 7:29; vgl. Ps. 10:2; 36:4; 140:2). Dus ook de mensen zijn een teleurstelling (7:24-29).
De mensen kunnen niet weten of controleren wat er na hen komt, of zelfs wat in de meer nabije toekomst ligt; daarom blijven al hun inspanningen in evenwicht op de scheermesrand van de onzekerheid (2:18;6:12;7:14;9:2).
God houdt de mensen op hun plaats (3:16-22).
God heeft alle dingen geordend (3:1-15;5:19;6:1-6;9:1), en een mens kan Gods afspraken niet veranderen of ze volledig begrijpen of er op vooruitlopen (3:1;7;11:1-6). Maar de wereld is niet fundamenteel chaotisch of irrationeel. Zij is door God geordend, en het is aan de mens om de zaken te aanvaarden zoals zij zijn door Gods afspraken, met inbegrip van hun eigen beperkingen. Alles heeft zijn “tijd” en is goed op zijn tijd (hfdst. 3).

Daarom raadt de wijsheid aan:

Aanvaard de menselijke toestand zoals die door Gods afspraken gevormd is en geniet van het leven dat u gegeven is, zo ten volle als u kunt.
Streef uzelf geen onrealistische doelen na — ken de maat van de menselijke mogelijkheden.
Wees verstandig op al uw wegen — volg de leiding van de wijsheid.
“Vreest God en houdt Zijn geboden” (12:13), en begint reeds in uw jeugd, voordat de vluchtige dagen van de genietingen van het leven voorbij zijn en “de dagen der moeite” (12:1) komen, wanneer de zwakheden van de gevorderde leeftijd u kwellen en u beletten de goede dingen van het leven te proeven, te zien en te voelen.
Samenvattend geeft Prediker onderricht over hoe men zinvol, doelgericht en blijmoedig kan leven binnen de theocratische regeling — in de eerste plaats door God in het middelpunt van zijn leven, werk en bezigheden te plaatsen, door tevreden zijn goddelijk lot in het leven te aanvaarden, en door eerbiedig te vertrouwen op de Schepper-Koning en hem te gehoorzamen. Let vooral op 2:24-26; 3:11-14,22; 5:18-20; 8:15; 9:7-10; 11:7 — 12:1; 12:9-14 (zie ook eventuele pertinente aantekeningen bij deze passages).

Literaire kenmerken
Het betoog van Prediker loopt niet vloeiend. Het kronkelt, met horten en stoten, door de algemene rommeligheid van de menselijke ervaring, waarop het een antwoord is. Er is ook een vermenging van poëzie en proza. Niettemin probeert de volgende schets, althans in grote lijnen, de structuur van het boek en zijn voornaamste betogen weer te geven. Het aangekondigde thema van de “zinloosheid” (zinloosheid) zorgt voor een literair kader rond het geheel (1:2;12:8). En de overgang van de onverlichte ontgoocheling van de hfdst. 1 – 2 naar de meer serene toon en de nuchtere aanwijzingen voor het leven in de hfdst. 11 – 12 markeert een ontwikkeling in het volwassen worden van de wijsheid, die in het reine komt met de menselijke situatie.

Een opvallend kenmerk van het boek is het veelvuldig gebruik van sleutelwoorden en uitdrukkingen: b.v. “zinloos” (1:2;2:24-25), “werk/arbeid/arbeid” (zie noot bij 2:10), “goed/beter” (2:1), “schenken/geven” (5:19), “onder de zon” (1:3), “de wind achterna” (1:14). Ook op te merken is de aanwezigheid van passages die door het hele boek verweven zijn en die dienen als belangrijke indicatoren van het thema en het doel van de schrijver: 1:2-3,14,17; 2:10-11,17,24-26; 3:12-13,22; 4:4,6,16; 5:18-20; 6:9,12; 7:14,24; 8:7,15,17; 9:7,12; 10:14; 11:2,5-6,8-9; 12:1,8,13-14 (zie de aantekeningen bij deze passages, waar aanwezig). Het genieten van het leven zoals God het geeft is een kernbegrip in het boek (zie 2:24-25 en noot, 26; 3:12-13 en noot, 22; 5:18-20; 7:14; 8:15 en noot; 9:7-9; 11:8-9).

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.