Jan Luiten schreef:
Ik heb getwijfeld of je het ‘zogenaamde’ christelijke standpunt om, als je geslagen wordt, je je vijand de andere wang moet toekeren, moet toepassen, tot ik bij Bonhoeffer las dat dit op persoonlijk vlak waar is, maar dat een overheid de verantwoordelijkheid heeft zijn onderdanen te verdedigen, desnoods met geweld. (uit Navolging paragraaf Vergelding). De vraag is dan natuurlijk: hoe ver mag je met die verdediging gaan. Voor mij ligt er ergens een grens als Hamas en Israel ‘armpje drukken’ met gijzelaars en burgers als inzet. Ik kan niet goed beoordelen of Israel die grens over is gegaan, vaak denk ik van wel, soms denk ik dat het meevalt. In ieder geval, op alle filmpjes uit Gaza, die ik heb gezien, heb ik nog geen uitgemergelde volwassenen of kinderen gezien.
Voor mij staat één ding vast: Israël heeft het recht om zijn burgers op deze manier te beschermen tegen terreur. Dat is geen kwestie van twijfel, maar van erkenning van de feiten. Het geweld van Israël in Gaza was proportioneel, humanitair, niet genocidaal – de uiterste gotspe van de internationale gemeenschap – en staat tegenover decennia van terreuraanvallen op willekeurige joodse burgers, raketaanvallen op steden, ziekenhuizen, joodse vestigingen etc. Bonhoeffer helpt mij om dit scherp te zien: het gebod van de Bergrede om de andere wang toe te keren geldt voor ons persoonlijk, maar een overheid heeft de plicht haar volk te verdedigen – desnoods met geweld. In die zin ligt de schuld voor het lijden dat we zien volledig bij Hamas, dat bewust burgers en gijzelaars inzet als wapen.
Natuurlijk blijft de vraag hoe ver verdediging mag gaan. Die vraag is altijd legitiem en wordt ook binnen de Israëlische democratie gesteld – en daar kan en moet ze ook gesteld worden. Maar wanneer ik dan weer naar de beelden kijk van 7 oktober 2023 is het mij duidelijk dat voor zover mogelijk Israël een krachtig antwoord heeft gegeven op terreur met de waardigheid van een moreel en politieke natie. Soms lijkt Israël de grens te overschrijden, maar meestal raak ik ervan overtuigd dat er geen andere optie was. Maar wat ik in ieder geval weet, ook uit gesprekken met mijn Joodse vrienden in Israël, is dat Israël niet uit eigen wil dit pad kiest: het wordt gedwongen door een tegenstander die terreur tot strategie heeft gemaakt. Dat maakt het onderscheid tussen dader en slachtoffer voor mij helder.
Uiteindelijk gaat het om de eer van God waar gerechtigheid en bescherming van leven in het geding zijn. Israël handelt vanuit de noodzaak om zijn volk te beschermen en laat hulpgoederen toe in Gaza, levert drinkwater en electriciteit, en limiteert het geweld tot het noodzakelijke; Hamas handelt vanuit de wil tot vernietiging zonder enige morele limiet. Denk maar aan de moord op de 18 maanden oude Bibaz. Dat verschil mag je niet uit het oog verliezen. Anders krijg je een abstracte discussie die steeds weer leidt tot een soort impuls om de underdog te willen verdedigen – maar je moet beseffen dat die “underdog” alles en iedereen stukbijt en virussen verspreidt Daarom zeg ik volmondig: ja, Israël heeft het recht om zo te handelen – en de verantwoordelijkheid voor al het geweld ligt bij Hamas dat een oorlog begon zonder ook maar enige overweging over het lot van zijn eigen bevolking in een oorlog die het niet kan winnen.